Χαλάρωση δέρματος στο λιποίδημα: αρκεί η λιποαναρρόφηση ή χρειάζεται βραχιονοπλαστική και ανόρθωση μηρών;

Συνήθως όχι. Η σωστά σχεδιασμένη λιποαναρρόφηση δεν προκαλεί από μόνη της χαλάρωση. Χαλάρωση εμφανίζεται κυρίως όταν οι ιστοί ήταν ήδη πολύ χαλαροί πριν από την επέμβαση ή όταν το λίπος αφαιρέθηκε πολύ κοντά στο δέρμα. Στις περισσότερες ασθενείς μου με λιποίδημα δεν χρειάζεται σύσφιξη.

Η λιποαναρρόφηση ταυτίστηκε με τη χαλάρωση για δύο λόγους. Πρώτον, σε πολύ χαλαρούς ιστούς το λίπος δεν αφαιρείται ομοιόμορφα και το αποτέλεσμα είναι ανώμαλο. Δεύτερον, η πολύ επιφανειακή αφαίρεση καταστρέφει το λεπτό στρώμα λίπους που στηρίζει το δέρμα, και το δέρμα ζαρώνει.

Για να αποφύγω τη χαλάρωση, ακολουθώ δύο κανόνες στον σχεδιασμό και στην εκτέλεση της λιποαναρρόφησης για λιποίδημα. Πρώτον, αφήνω πάντα ένα ομοιόμορφο στρώμα λίπους κάτω από το δέρμα, ώστε να διατηρείται η φυσική του στήριξη. Δεύτερον, σχεδιάζω την επέμβαση περιοχή προς περιοχή, αφού εκτιμήσω την ποιότητα των ιστών, την ελαστικότητα του δέρματος και την έκταση του λιποιδήματος. Αν το δέρμα είναι ήδη πολύ χαλαρό, το λέω από την αρχή και σχεδιάζουμε μαζί αν και πότε θα χρειαστεί σύσφιξη.

Πολλές ασθενείς βλέπουν τα μπράτσα ή τους μηρούς τους να κρέμονται και υποθέτουν ότι το δέρμα έχει χαλαρώσει. Συχνά όμως φταίει το βάρος του λιπώδους ιστού, που τραβάει τους ιστούς προς τα κάτω. Όταν η λιποαναρρόφηση ελαφρύνει την περιοχή, η εικόνα βελτιώνεται χωρίς τομή. Γι’ αυτό ο χειρουργός πρέπει να αναγνωρίζει το λιποίδημα, ακόμη και όταν συνυπάρχει χαλάρωση.

Για την τεχνική και την ανάρρωση της ίδιας της λιποαναρρόφησης, δείτε τη σελίδα «Λιποαναρρόφηση για λιποίδημα».

Διακρίνω δύο είδη χαλάρωσης. Η χαλάρωση του δέρματος δίνει ζαρωμένη επιφάνεια και, όταν είναι έντονη, χρειάζεται αφαίρεση δέρματος. Η χαλάρωση των υποκείμενων ιστών (λίπος και συνδετικός ιστός) δίνει την εικόνα ότι οι ιστοί έχουν κρεμάσει και αντιμετωπίζεται κυρίως με σωστή λιποαναρρόφηση.

Χαλάρωση του δέρματος

Το δέρμα χάνει την ελαστικότητά του και ζαρώνει. Αιτίες είναι η ηλικία, η κακή ποιότητα κολλαγόνου, η μεγάλη απώλεια βάρους και η καταστροφή του επιφανειακού λίπους από λανθασμένη λιποαναρρόφηση. Δεν διορθώνεται με αφαίρεση λίπους· όταν είναι έντονη, χρειάζεται βραχιονοπλαστική ή ανόρθωση μηρών. Στο λιποίδημα τη βλέπω συχνότερα σε μεγαλύτερη ηλικία, μετά από μεγάλη απώλεια βάρους και στο 3ο στάδιο, όπου αφαιρείται μεγάλος όγκος σε δύο ή περισσότερες συνεδρίες.

Χαλάρωση των υποκείμενων ιστών

Εδώ το δέρμα μπορεί να είναι σε καλή κατάσταση, αλλά το λίπος και οι σύνδεσμοι από κάτω έχουν κρεμάσει, συνήθως λόγω του βάρους του παθολογικού λίπους. Βελτιώνεται κυρίως με σωστή λιποαναρρόφηση· μόνο στις βαριές περιπτώσεις χρειάζεται και σύσφιξη. Πολλές ασθενείς έχουν και τα δύο είδη, γι’ αυτό τα εκτιμώ χωριστά σε κάθε περιοχή.

Η λιποαναρρόφηση αρκεί όταν η «χαλάρωση» οφείλεται κυρίως στο βάρος του λιποιδήματος και το δέρμα έχει ακόμη ελαστικότητα. Σύσφιξη με βραχιονοπλαστική ή ανόρθωση μηρών χρειάζεται όταν το ίδιο το δέρμα έχει χαλαρώσει έντονα. Σε κάθε περίπτωση, το λιποίδημα αντιμετωπίζεται πρώτα και η σύσφιξη κρίνεται μετά.

Στη συμβουλευτική εξετάζω χωριστά κάθε περιοχή: την ποιότητα των ιστών, την ελαστικότητα και την επιφάνεια του δέρματος, την έκταση του λιποιδήματος και το σωματικό βάρος. Ρωτάω αν έχει προηγηθεί λιποαναρρόφηση ή άλλη επέμβαση και αν το βάρος σας είναι σταθερό. Όταν η χαλάρωση είναι οριακή, προτιμώ να ξεκινήσουμε από τη λιποαναρρόφηση και να ξανακρίνουμε μετά, γιατί συχνά η αφαίρεση δέρματος αποφεύγεται. Δεν τη συνιστώ όταν το λιποίδημα δεν έχει αντιμετωπιστεί, όταν το βάρος δεν έχει σταθεροποιηθεί ή σε βαριά καπνίστρια που δεν μπορεί να διακόψει το κάπνισμα. Στο λιπολεμφοίδημα η προσέγγιση είναι πιο συντηρητική και εξατομικευμένη.

Στο λιποίδημα των μπράτσων, η βραχιονοπλαστική χρειάζεται λιγότερο συχνά απ’ ό,τι πιστεύουν οι περισσότερες ασθενείς. Η πρώτη σκέψη είναι πάντα η αντιμετώπιση του λιποιδήματος με λιποαναρρόφηση. Βραχιονοπλαστική κάνω όταν το δέρμα έχει χαλαρώσει πραγματικά, και ποτέ χωρίς λιποαναρρόφηση της ίδιας περιοχής.

Γιατί πολλές βραχιονοπλαστικές αποτυγχάνουν σε ασθενείς με λιποίδημα;

Επειδή συχνά δεν αναγνωρίζεται η βασική πάθηση. Το λιποίδημα μπορεί να αφορά τους βραχίονες και να επεκτείνεται κάτω από τους αγκώνες ή προς τις μασχάλες. Ο υπερβολικός λιπώδης ιστός βαραίνει τα μπράτσα και τα κάνει να φαίνονται χαλαρά, οπότε η ασθενής οδηγείται σε βραχιονοπλαστική. Αφαιρείται δέρμα, αλλά το παθολογικό λίπος μένει. Το αποτέλεσμα είναι ένα χειρουργείο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, μπράτσα που παραμένουν δυσανάλογα, και συχνά υποτροπή ή δυσμορφίες. Στις περισσότερες ασθενείς η σωστή λιποαναρρόφηση ελαφρύνει τόσο τους ιστούς ώστε η χαλάρωση αντιμετωπίζεται χωρίς τομή.

Πότε χρειάζεται βραχιονοπλαστική;

Όταν η χαλάρωση του δέρματος είναι εκτεταμένη, λόγω ηλικίας ή κακής ποιότητας κολλαγόνου, ή όταν το λιποίδημα είναι πολύ εκτεταμένο ή συνυπάρχει έντονη παχυσαρκία, οπότε η ελαστικότητα των ιστών δεν αρκεί. Κάνω τη βραχιονοπλαστική με επιμήκη τομή στην εσωτερική πλευρά, από τη μασχάλη προς τον αγκώνα. Η ουλή μπορεί να είναι ευθεία ή ζιγκ ζαγκ και να φτάνει ή να ξεπερνά τη μασχάλη ή τον αγκώνα, ανάλογα με την έκταση της χαλάρωσης. Η μίνι βραχιονοπλαστική, με μικρή τομή μόνο στη μασχάλη, σπάνια ταιριάζει στο λιποίδημα.

Μπορώ να κάνω τη βραχιονοπλαστική ταυτόχρονα με τη λιποαναρρόφηση ή αργότερα. Προτιμώ δύο στάδια όταν η χαλάρωση είναι οριακή, γιατί συχνά καταφέρνουμε να αποφύγουμε την εκτομή, ή όταν το λιποίδημα είναι πολύ εκτεταμένο και η αφαίρεση λίπους προβλέπεται μεγάλη. Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία σε νοσηλεία ημέρας και διαρκεί περίπου 2 ώρες. Η αρχική αποθεραπεία διαρκεί περίπου 10 ημέρες· φοράτε ελαστικό ένδυμα με μανίκια τύπου μπολερό για 4 έως 6 εβδομάδες, και οι ουλές χρειάζονται 3 έως 6 μήνες για να γίνουν λιγότερο εμφανείς.

Η ανόρθωση μηρών διορθώνει τη χαλάρωση στο εσωτερικό ή στην περίμετρο του μηρού. Σχεδιάστηκε κυρίως για ασθενείς μετά από μεγάλη απώλεια βάρους· στο λιποίδημα ενδείκνυται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, πάντα αφού έχει αντιμετωπιστεί σωστά το λιποίδημα, και συνήθως σε δεύτερο χρόνο μετά τη λιποαναρρόφηση.

Μίνι ή κλασική ανόρθωση μηρών;

Στη μίνι ανόρθωση κάνω οριζόντια τομή στη ρίζα του μηρού, από την κάτω πτυχή του γλουτού έως τη βουβωνική χώρα. Βελτιώνει κυρίως το εσωτερικό του μηρού έως περίπου τη μέση του, και η ουλή κρύβεται σχετικά καλά. Στην κλασική ανόρθωση προσθέτω επιμήκη τομή στην εσωτερική πλευρά, από τη ρίζα του μηρού έως το γόνατο, για να διορθώσω τη χαλάρωση σε όλο το μήκος· με αυτήν διορθώνεται και το δέρμα που περισσεύει στο εσωτερικό του γονάτου.

Γιατί γίνεται σε δεύτερο χρόνο;

Για τρεις λόγους. Πρώτον, η λιποαναρρόφηση ελαφρύνει τον μηρό· στο λιποίδημα το εσωτερικό του μηρού είναι συχνά διογκωμένο και βαρύ, και πολλές φορές η ελάφρυνση αρκεί ώστε η ανόρθωση να μη χρειαστεί καθόλου. Δεύτερον, ένας ελαφρύτερος μηρός επουλώνεται καλύτερα: η ουλή δεν χρειάζεται να σηκώσει μεγάλο βάρος, οπότε μένει στη θέση της και δεν φαρδαίνει. Τρίτον, η εκτεταμένη λιποαναρρόφηση στο λιποίδημα προκαλεί μεγάλη διαρροή υγρών στους ιστούς. Αν συνδυαστεί με ανόρθωση, όπου οι ιστοί υποσκάπτονται, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος υγρώματος, αιματώματος και λοίμωξης, και η ανάρρωση γίνεται πολύ πιο δύσκολη και μακρύτερη. Γι’ αυτό δεν συνδυάζω τη λιποαναρρόφηση του λιποιδήματος με ανόρθωση αυτού του μεγέθους. Η ανόρθωση γίνεται αφού ολοκληρωθούν οι συνεδρίες λιποαναρρόφησης και σταθεροποιηθεί το αποτέλεσμα, συνήθως τουλάχιστον 6 μήνες μετά την τελευταία.

Ανάρρωση και ουλές

• Αναισθησία: γενική
• Νοσηλεία: νοσηλεία ημέρας
• Διάρκεια: 2 έως 2,5 ώρες
• Ελαστικό ένδυμα: 4 έως 6 εβδομάδες
• Δυσκολία στο περπάτημα: 10 έως 15 ημέρες
• Θεραπεία ουλών: από τον 3ο με 4ο μήνα

Τις πρώτες ημέρες αποφεύγετε το τέντωμα των ουλών και το μεγάλο άνοιγμα των ποδιών. Στη μίνι ανόρθωση η ουλή κρύβεται στη ρίζα του μηρού· στην κλασική, η επιμήκης ουλή στο εσωτερικό του μηρού φαίνεται περισσότερο. Τη βελτίωσή της με laser ή άλλες θεραπείες την ξεκινάμε μετά από 3 έως 4 μήνες. Σε δουλειά γραφείου επιστρέφετε συνήθως μετά από περίπου 2 εβδομάδες. Ελαφρύ περπάτημα κάνετε από την αρχή· γυμναστική και αθλήματα συνήθως μετά από περίπου 6 εβδομάδες.

Συχνά βλέπω ασθενείς με λιποίδημα που έχουν ήδη κάνει λιποαναρρόφηση, βραχιονοπλαστική ή ανόρθωση μηρών και έχουν λειτουργικά ή αισθητικά προβλήματα. Στις περισσότερες το λιποίδημα δεν είχε διαγνωστεί, οπότε αντιμετωπίστηκε το σύμπτωμα και όχι η πάθηση. Τις περισσότερες τέτοιες περιπτώσεις τις διορθώνω με συμπληρωματική λιποαναρρόφηση.

Η συχνότερη περίπτωση μετά από σύσφιξη είναι η βραχιονοπλαστική σε έδαφος λιποιδήματος. Τα μπράτσα παραμένουν δυσανάλογα μεγάλα σε σχέση με το υπόλοιπο σώμα, οι ουλές είναι φαρδιές και συχνά η επούλωση ήταν δύσκολη. Σε άλλες ασθενείς έχει αφαιρεθεί ιστός από τον βραχίονα, αλλά εκατέρωθεν, προς τον αγκώνα και τη μασχάλη, σχηματίζεται εικόνα κλεψύδρας. Σε άλλες έχει αντιμετωπιστεί μόνο η εσωτερική πλευρά, ενώ στην εξωτερική παραμένει έντονο λιποίδημα. Το ίδιο συμβαίνει μετά από ανόρθωση μηρών, όταν το λιποίδημα αντιμετωπίστηκε ως παχυσαρκία ή ως απλή χαλάρωση.

Το συχνότερο πρόβλημα συνολικά είναι μετά από προηγούμενη λιποαναρρόφηση: το λιποίδημα δεν διαγνώστηκε, η αφαίρεση ήταν ανεπαρκής ή το δέρμα έμεινε με ανωμαλίες σαν λακκούβες.

Ανάλογα με το πρόβλημα, κάνω συμπληρωματική λιποαναρρόφηση για να διορθώσω τη δυσαναλογία, μεταφορά λίπους για να γεμίσω τις λακκούβες, επανάληψη της βραχιονοπλαστικής ή της ανόρθωσης μηρών, ή διόρθωση των ουλών. Στη συμβουλευτική ζητώ τα στοιχεία της προηγούμενης επέμβασης, όπου υπάρχουν, και εξετάζω χωριστά το λιποίδημα που παραμένει, τις ουλές και την ποιότητα του δέρματος, πριν προτείνω οποιαδήποτε διόρθωση. Η καλύτερη διόρθωση όμως είναι η πρόληψη: πριν από οποιαδήποτε επέμβαση στα άκρα, λιποαναρρόφηση ή σύσφιξη, πρέπει να έχει εξεταστεί αν υπάρχει λιποίδημα. Για τα συμπτώματα και το ερωτηματολόγιο αυτοδιάγνωσης, δείτε τη σελίδα «Λιποίδημα».